Polskie i ukraińskie narracje dawnej Rzeczypospolitej

Wykład ogólno uniwersytecki w semestrze letnim 2018

Celem przedmiotu jest porównanie współczesnej pamięci o Rzeczpospolitej Obojga Narodów w Polsce i na Ukrainie, która uobecnia się poprzez rozmaite narracje w dyskursie politycznym, historycznym, literackim etc. Omówienie tego fenomenu odpowiada potrzebie lepszego poznania wzajemnych relacji i zrozumienia między społeczeństwami ukraińskim i polskim.

Wykłada składa się z dwu części: teoretyczno-metodologicznej oraz komparatystyczno-tematycznej.

W pierwszej części wykładu zostaną omawiane założenia teoretyczno-metodologiczne, celem których jest ukazanie niewspółmierności wydarzenia historycznego a pamięci zbiorowej; czynniki oraz instytucje wpływające na kształtowanie pamięci zbiorowej. Rozważania są oparte m. im. na pracach P. Nora, A. Assmanna, H. White’a, P. Ricoeura etc.

W drugiej części wykładu zostanie przeprowadzone porównanie pamięci zbiorowej Polaków i Ukraińców o kluczowych wydarzeniach i fenomenach historii Rzeczpospolitej Obojga Narodów (np. wojny kozacki i postać Chmielnickiego; unia Lubelska; ugoda Hadziacka etc.) jako ważnych czynnikach w kształtowaniu tożsamości narodowej i polityce państwa. Osobna uwaga będzie poświęcona roli literatury w kształtowaniu pamięci zbiorowej (np. twórczość H. Sienkiewicza a obrazu Ukrainy; twórczość T. Szewczenki a obraz Polski etc.).

Wybrana literatura teoretyczna:

– H. White, Poetyka pisarstwa historycznego, Kraków 2000;

– A. Assmann, Między historią a pamięcią, Warszawa 2013;

– P. Connerton, Jak społeczeństwa pamiętają, Warszawa 2012;

– P. Ricoeur, Pamięć, historia, zapomnienie, Kraków 2006;

Wybrana literatura przedmiotu:

– Pamięć i pytanie o tożsamość. Polska. Ukraina, pod red. T. Horbowskiego, P. Kosiewskiego, Warszawa 2013;

– Błachowska K., Wiele historii jednego państwa. Obraz dziejów Księstwa Litewskiego do 1569 roku w ujęciu historyków polskich, rosyjskich, ukraińskich, litewskich s białoruskich w XIX wieku, Warszawa 2009;

– Hnatiuk O., Pożegnanie z imperium. Ukraińskie dyskusje o tożsamości, Lublin 2003;

– Jakowenko N., Druga strona lustra. Z historii wyobrażeń i idei na Ukrainie XVI – XVII wieku, tłum. K. Kotyńska, Warszawa 2010;

– Pamięć i pytanie o tożsamość. Polska. Ukraina, pod red. T. Horbowskiego, P. Kosiewskiego, Warszawa 2013;

– Sawicz A., Problematyka ukraińska w prasie polskiej w latach 1991 – 1996, Poznań 2010;

– Sowa J., Fantomowe ciało króla. Peryferyjne zmagania z nowoczesną formą, Kraków 2011;

– Stryjek T., Jakiej przeszłości potrzebuje przyszłość? Interpretacje dziejów narodowych w historiografii i debacie publicznej na Ukrainie 1991 – 2004, Warszawa 2004.

W trakcie zajęć student uzyskuje wiedzę o badaniu zagadnień historii i pamięci w szeroko rozumianej humanistyce oraz uczy się dostrzegania kwestii tożsamości w przedstawieniach i wyobrażeniach dotyczących przeszłości i roli rozmaitych dyskursów ujednolicających zbiorową pamięć. Uzyskuje ponadto umiejętność analizowania wydarzeń z przeszłości z punktu widzenia potrzeb współczesności oraz odnajdywania tego typu analiz w życiu publicznym na przekładzie porównania kluczowych wydarzeń historii Rzeczypospolitej Obojga Narodów we współczesnych narracjach Polaków i Ukraińców.

Obecność na zajęciach oraz ocenianie ciągłe w trakcie zajęć, w tym weryfikacja znajomości pozycji z listy lektur. Egzamin

Reklamy
%d blogerów lubi to: