Najnowsze dzieje Europy Środkowej

Syllabus

Zakres tematyczny

Wykład poświęcony Europie Środkowej po roku 1989.  Istnieje wiele definicji Europy środkowej, w zależności tego jakie kryteria kulturowe, historyczne czy polityczne służą jej konstruowaniu. Znaczeniu różnych sposobów definiowania regionu poświęcona będzie pierwsza część wykładu.
Po roku 1989/91 cały region ES znalazł się w nowej sytuacji geopolitycznej.  W zasadniczy sposób zmieniło się otoczenie międzynarodowe. Związek Sowiecki i  sowieckie graniczące Europy Wschodniej – Ukraina i Białoruś. Z drugiej strony ogromną siłą przyciągają stała się Unia Europejska.
Procesy te miały i mają ogromny wpływ na wewnętrzne  polityczne, gospodarczo-społeczne i kulturalne przemiany w poszczególnych krajach. Omawiane one będę na przykładzie Czech, Słowacji, Węgier i Rumunii.
W szczególności omówiony ma być przebieg rewolucji 1989 roku, początku i przebiegu procesów transformacji ustrojowej (kształtowania się społeczeństwa obywatelskiego, wolnego rynku, systemu partyjnego, mediów etc.), członkostwa w NATO i akcesji do Unii Europejskiej, procesu rozrachunku z okresem komunizmu i kształtowaniu się nowej narracji przeszłości. Szczególne nacisk w tym konteście położony będzie na kwestie trwających wciąż procesów narodotwórczych i budowy nowych tożsamości grupowych, rozrachunku z przeszłością komunistyczną oraz mniejszości narodowych.
Innym istotnym zagadnieniem będzie kwestia percepcji ES w kulturze Zachodu i kwestii integracji ES z pozostałą częścią EU.

Wykład połączony z prezentacjami multimedialnymi z elementami konwersatorium i warsztatów
Zaliczenie na podstawie:
– zaliczenia testów (2-3).
– prezentacji wybranego tematu (7 min.) wraz przedstawieniem odpowiedniego konspektu (2-3 jednozdaniowe tezy, krótkie rozwinięcie, bibliografia i źródła – razem 1800 znaków)
– egzaminu końcowego.

Literatura

Levesque Jacques (1997): The Enigma of 1989. The USRR and the Liberation of Eastern Europe.
Patoćka Jan, Kim są Czesi?, Kraków 2010.
Kiss Csaba G.: Lekcja Europy  Środkowej, Kraków 2009.
Norman Manea: O klownach. Dyktator i Artysta, Sejny 2001.
Magris Claudio: Dunaj,  Warszawa 2004
Miroslav Hroch: Małe narody Europy. Perspektywa historyczna, Wrocław 2003.
Szczygieł Mariusz:Gottland, Warszawa 2009.
Szczygieł Mariusz: Zrób sobie raj,  Warszawa 2010.
Surosz Marcin: Pepiki. Dramatyczne stulecie Czechów. Warszawa 2010.
Marc Leon: What’s so Eastern about Eastern Europe? Twenty Years after the Fall of the Berlin Wall, (2009)
Derek Sayer, The Coast of Bohemia. A Czech History. Princeton 1998.
Kościelak Lech: Historia Słowacji, Wrocław 2010 (Roz.XIII –XV).
Bibo Istvan. Nędza małych państw wschodnioeuropejskich, alkano 2010.
Cartledge Bryan: The Will to Survive. A History of Hungary, London 2006.
Marcin Todorova: Bałkany wyobrażone, Wołowiec 2008. (w szczególności rozdział 6 Bałkany i mit Europy środkowej).
Kis Danilo, Życie, literatura, Izabelin 1999
Kis Danilo: Homo poeticus mimo wszystko.Izabelin 1998.
Czyżewski Krzysztof, Linia powrotu. Zapiski z pogranicza, Sejny 2008.
Przeczytanie do wyboru po jednej współczesnej powieści z kręgu literatury czeskiej, węgierskiej, rumuńskiej i słowackiej  (np.: Petera Esterhazy’ego, Sandara Marai, Normana Manei, Herty Mueller, Michaela Viewegh, Petra Sabacha)

Lektury uzupełniające:
Hroch Miroslav: From National Movement to the Fully-Formed Nation: The Nation-Building Process in Process [w:] Becoming National. Ed. Geoff Eley, Ronald Grigor Suny. New York, Oxford 1996.
Nowinowski S., Pomorski J., Stobiecki R., Pamięć i polityka historyczna. Doświadczenia Polski i jej sąsiadów, Łódz 2008.
Lebow Richard, Kansteiner Wulf, Fogu Claudio, The Politics of Memory In Postwar Europe, London 2000.
Nations In Transit 2010, Freedom House
Willaume Małgorzata (2004): Rumunia.
Dukielski Paweł (2007): Aksamitny rozwód. Rola elit politycznych w procesie podziału Czechosłowacji.
Tomaszewski Jerzy: Czechy i Słowacja (2008). Tomaszewski Jerzy: Czechy i Słowacja (rozdziały: Czechosłowacka droga do demokracji (1989-1992), Republika Czeska: między ideą demokracji a pragmatyzmem, Republika Słowacka: przezwyciężanie historii).
Rose-Ackermann: Od wyborów do demokracji. Budowa państwa odpowiedzialnego przed społeczeństwem w Polsce i na Węgrzech,  Warszawa 2008.
Patka Artur, Rydel Jan, Węc Józef, najnowsza historia świata 1945-1995, Kraków 2000.
Nagorsky Andrew (1994): Narodziny wolności.
Davies Norman: Między Wschodem a Zachodem
Deletant Dennis: Romania under Communist Rule (1998)
Fejtö Ferenc: La Fin des démocraties populaires, (1992)
Kłoczowski Jerzy: Młodsza Europa. Europa środkowo-Wschodnia w kręgu cywilizacji chrześcijańskiej średniowiecza. (w szczególności rozdział Narody)
Lechowicz Małgorzata: Węgrzy patrzą na swoją historię (1945-2003) (2004).
Ugresic Dubravka: Czytanie wzbronione,Izabelin 2004.

Literatura pomocnicza
Davies Norman (1997): Europa. A History.
Pavlowitch Stefan K.: Historia Bałkanów (1804-1945), Warszawa 2009.
Wandycz Piotr S. : Cena wolności. Historia Europy środkowowschodniej od średniowiecza do współczesności. (2003).
Rupnik Jacques:  The Other Europe : The Rise and Fall of Communism in East-Central Europe (1990).

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s