Niemcy, Ukraina i walka o wolność z bronią w ręku

„O wolność walczy się również z bronią w ręku” – to stwierdzenie prezydenta Joachima Gaucka, mimo że w Polsce wyda się ono więcej niż oczywiste, wywołało w Niemczech burzę. Między innymi stało się powodem pełnej emocji debaty w Bundestagu. Nie po raz pierwszy ten wschodnioniemiecki pastor, związany niegdyś z opozycją i czerpiący przykłady z polskiego ruchu „solidarności” kwestionuje niemieckie stereotypy. Szalenie istotne przy tym jest to, że słowa Joachima Gaucka padły w bezpośrednim kontekście ukraińskim i konfliktu Ukrainy i Zachodu z Rosją.

Niemcy w sprawie konfliktu Ukraina-Rosja są głęboko podzielone. To ogólne stwierdzenie mówi  jednak nie wiele, a w Polsce łączy się łatwo ze stereotypem o zawsze zbyt przyjaznym Moskwie Niemcach. Dopiero przybliżenie, jak przebiegają te podziały pozwala na lepszą ocenę niemieckiego stanowiska.

Pierwsze istotne  przybliżenie daje Norbert Röttgen wiceprzewodniczący  komisji ds. polityki zagranicznej Bundestagu. Stwierdza on, że niemieckie elity polityczne, z wyjątkiem postkomunistycznej Die Linke, mają dość jednolite i jednoznacznie negatywnie stanowisko wobec polityki Putina.  Problem natomiast stanowi  znaczna część opinii publicznej, która zdaje się do 50% wykazywać aż nadmiar zrozumienia dla polityki Moskwy i wierzyć jej propagandzie dotyczącej np.: rzekomych ukraińskich faszystów. ( „Putin hat keine Zukunftsvision für Russland“ Interview mit Norbert Röttgen, Vorsitzender des Auswärtigen Ausschusses im Deutschen Bundestag. https://zeitschrift-ip.dgap.org/de/ip-die-zeitschrift/themen/putin-hat-keine-zukunftsvision-fuer-russland). Norbert Röttgen stwierdzając ów rozdźwięk dodaje, że politycy niemieccy muszą włożyć większy wysiłek w objaśnianie sytuacji niemieckiemu społeczeństwu. Joachim Gauck zdaje się w pełni podzielać pogląd Röttgena i jakby odpowiadać na jego apel.

Być może zadanie, jakie wyznacza sobie Norbert Röttgen nie będzie wcale takie łatwe. Owa niemal połowa niemieckiej opinii publicznej to nie są bynajmniej jacyś przekonani i zdecydowani zwolennicy Putina, lecz ludzie w szczególny sposób uwarunkowani niemiecką historią i sposobem myślenia ukształtowanym w ostatnich dekadach.

Istotnym czynnikiem tła jest powszechna ignorancja dotycząca  wschodniej części kontynentu, a w szczególny sposób Ukrainy. Kraj ten jako osobny naród z rozpoznawalną dla Niemców kulturą i historią właściwie nie istnieje. Kto używa cyrylicy i jest prawosławny rozpoznawany będzie najpewniej  jako Rosjanin. Ukraina wyłoniła się dla Niemców w ostatnim okresie jako nieznany ląd. To oczywiście ułatwia Moskwie szerzenie jakżeż zafałszowanego i kłamliwego obrazu.

Innym czynnikiem są niemieckie wyrzuty  sumienia związane z II wojną światową. Przyjmując sowiecką narracje w ofiarach II wojny na Wschodzie Niemcy widzą przede wszystkim Rosjan

Dalszym czynnikiem, związanym z owymi wyrzutami sumienia jest swoisty niemiecki pacyfizm, szczególnie wmówiony Niemcom na terenie byłego NRD (co związane było ze sporą dozą hopokryzji wobec daleko idącej militaryzacji społeczeństwa wschodnioniemieckiego.

Jak z tego widać debata na temat konfliktu rosyjsko-ukraińskiego dotyczy nie tylko kwestii niemieckiej polityki z zagranicznej, lecz w istocie  dotyka  istotnych kwestii niemieckiej tożsamości kształtowanej przez ostatnie pół wieku, definicji ich pozycji i odpowiedzialności za porządek międzynarodowy, a także zrozumienia idei wolności, co być może jest w całej debacie zagadnieniem centralnym.  W tle tych sporów jest też  rozkład terytorialny. Niemcy na wschodzie w byłym NRD wykazują  się znacznie większym zrozumieniem dla polityki Putina niż Niemcy na zachodzie z dawnej bońskiej Republiki Federalnej.

Spór trwa już od pewnego czasu. Choć tak wielu jest „rozumiejących Putina” stroną atakującą są ci którzy domagają się zmiany sposobu widzenia Rosji. Niemiecka prasa pełna jest artykułów, których tytuły mówią już same za siebie: „Nieobliczalna Rosja” (Michael Thumann, Unberechenbaras Russland, Die Zeit 12 Juni 2014), „Putin prowokator” (Provokateur Putin , Internationale Politik, Mai/Juni 2014) Jak Putin utracił Berlin (Andreas Rinke, Wie Putin Berlin verlor ( Internationale Politik, Mai/Juni 2014) itd.itd. Podobnie czołowe niemieckie thinktanki „Deutsche Gesellschaft fuer Internationale Politik” i „Stiftung fuer Wissenschaft und Politik”  przedstawiają w swoich analizach zasadniczą i ostrą krytykę polityki Putina i jego neoimperialnej ideologii. O pakcie na rzecz modernizacji, na czym polegać miała niemiecka polityka wobec Putina nie ma już mowy.

Bestsellerem jest książka Borisa Reitschustera, długoletniego korespondenta w Moskwie, który przyznaje się, że wiele lat temu jechał tam pełen entuzjazmu i opisuje swoje głębokie i fundamentalne rozczarowanie, dając tak czarny obraz Rosji, jak chyba nikt nie odważył się go malować po 1989 roku.

Mimo więc licznych „Putinvesteher” wydaje się, że niemiecka debata zmierza w dość określonym kierunku. Nie bez wpływu jest też pozycja polska i należy też wziąć pod uwagę, w jakim stopniu temat ukraiński jest dziś już i może być coraz intensywniej niemal głównym przedmiotem polsko-niemieckiego dialogu. Polsko-niemiecka wspólnota  poglądów w polityki wschodniej to sprawa niegatelna nie tylko dla obu krajów ale i dla całej Unii.

One thought on “Niemcy, Ukraina i walka o wolność z bronią w ręku

  1. Imponuje mi postawa Prezydenta Joachima Gaucka. Jest całkowitym przeciwieństwem Schredera. Tylko Gauck może odwrócić Niemcy od drogi, na którą wprowadzili je Schroeder z Putinem. Szansa jest ogromna, dzięki wolnym mediom i otwartym umysłom publikującym w nich. Powinien powstać portal publikujący i tłumaczący na różne języki, głównie polski i rosyjski, te znakomite i kompetentne artykuły, a także książki.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s